Około 2600 lat temu prorok Jeremiasz stał w bramie Świątyni, zbudowanej przez króla Salomona, w Jerozolimie i wołał:

(Jr 7:2–11) 2 (…) Słuchajcie słowa PANA, wy wszyscy z Judy, którzy wchodzicie do tych bram, aby oddać PANU pokłon. 3 Tak mówi PAN zastępów, Bóg Izraela: Poprawcie swoje drogi i czyny, a sprawię, że będziecie mieszkać w tym miejscu. 4 Nie pokładajcie swojej nadziei w słowach kłamliwych, mówiąc: Świątynia PANA, Świątynia PANA, to jest Świątynia PANA! (…) 9 Czy będziecie kraść, zabijać, cudzołożyć, przysięgać fałszywie, palić kadzidło Baalowi, iść za innymi bogami, których nie znacie; 10 A potem — przychodzić i stawać przede mną w tym domu, który nazwany jest moim imieniem, (…) 11 Czy ten dom, (…) jest w waszych oczach jaskinią zbójców? Oto ja to widzę, mówi PAN.

Zacytowany początek mowy Jeremiasza był wtedy skierowany tylko do Żydów, ale — jak wyjaśnia Paweł w Liście do Tymoteusza — całe Pismo (a miał na myśli raczej Stary Testament) jest „pożyteczne do nauki, do strofowania, do poprawiania, do wychowywania w sprawiedliwości” (1 Tym 3:16). Dlatego też dziś wersety te są dla wszystkich, a czytając je, można się poczuć trochę niekomfortowo, prawda…?

Zostawmy na razie tę dygresję i zobaczmy, co Bóg miał jeszcze Jeremiaszowi do powiedzenia (wyróżnienia w cytowanych wersetach moje):

(Jer 7:16–18) 16 Ty więc nie módl się o ten lud i nie zanoś za niego ani wołania, ani modlitwy i nie nalegaj na mnie, bo cię nie wysłucham. 17 Czyż sam nie widzisz, co robią w miastach Judy i na ulicach Jerozolimy? 18 Synowie zbierają drwa, ojcowie rozniecają ogień, a ich żony ugniatają ciasto, aby robić placki dla królowej niebios i wylewać ofiary z płynów innym bogom, aby mnie do gniewu pobudzać.

I dalej:

(Jr 7:30–31) 30 Synowie Judy bowiem czynili zło przed moimi oczami, mówi PAN; ustawili swoje obrzydliwości w tym domu, który jest nazwany moim imieniem, aby go zbezcześcić. 31 Ponadto zbudowali wyżyny Tofet, która jest w dolinie syna Hinnom, aby palić swoich synów i swoje córki w ogniu, (…)

Dlatego też prorok, na polecenie Boga, w dalszej części mowy zapowiedział straszliwą karę:

(Jr 7:20, 32–33) 20 Dlatego tak mówi Pan BÓG: Oto mój gniew i moja zapalczywość zostaną wylane na to miejsce, na ludzi i na zwierzęta, na drzewa polne i na owoce ziemi; rozpalą się i nie zgasną. (…) 32 Dlatego oto nadchodzą dni, mówi PAN, gdy to już nie będzie nazywać się Tofet ani Doliną Syna Hinnom, lecz Doliną Rzezi; i będą grzebać zmarłych w Tofet, bo nie będzie innego miejsca. 33 I trupy tego ludu będą pokarmem dla ptactwa na niebie i zwierząt na ziemi, a nikt ich nie spłoszy.

I tak się też stało. Po ponad 20 latach zmagań i wojen o władzę nad ziemią Judy i Jerozolimą, pomiędzy Żydami, Egipcjanami i Chaldejczykami — począwszy od bitwy pod Karkemisz, poprzez kolejne deportacje mieszkańców Judy do Babilonu oraz bunt Sedekiasza — Nabuchodonozor, król Babilonu, obległ Jerozolimę i w roku 586 przed Chrystusem zdobył miasto, splądrował i spalił Świątynię, zabił synów Sedekiasza na jego oczach, wymordował wszystkich dostojników Judy, Sedekiaszowi wyłupił oczy, zakuł go w łańcuchy, i zabrał do Babilonu. „A tych, którzy ocaleli od miecza, król uprowadził do Babilonu, tam byli niewolnikami jego i jego synów” (2 Krn 36:20).

Po tych wydarzeniach część ocalałych Żydów, sprzeciwiając się słowu Boga — o które sami wcześniej prosili (!) — uciekła do Egiptu zabierając ze sobą również Jeremiasza (całą tę historię możesz poznać czytając Drugą Księgę Królewską, Drugą Księgę Kronik i Księgę Jeremiasza). Ale Bóg ich tam nie zostawił samym sobie i przez proroka skierował do nich kolejne słowa, które bynajmniej nie były słowami pocieszenia:

(Jr 44:1–10) 1 Słowo, które doszło do Jeremiasza o wszystkich Żydach mieszkających w ziemi Egiptu, (…) 2 Tak mówi PAN zastępów, Bóg Izraela: Wy widzieliście wszystkie nieszczęścia, które sprowadziłem na Jerozolimę i na wszystkie miasta Judy, (…) 3 Z powodu ich niegodziwości, którą popełniali, (…) 8 (…) pobudzacie mnie do gniewu uczynkami swoich rąk, paląc kadzidło innym bogom w ziemi Egiptu, (…) 9 Czy zapomnieliście o niegodziwości waszych ojców, o niegodziwości królów Judy, o niegodziwości ich żon, o waszej niegodziwości i o niegodziwości waszych żon, których się dopuszczały w ziemi Judy i na ulicach Jerozolimy? 10 Po dziś dzień nie ukorzyli się ani się nie boją, ani nie postępują według mojego prawa i moich ustaw, (…)

Ludzie, kryjący się w Egipcie przed wojną i głodem, dali Jeremiaszowi hardą odpowiedź:

(Jr 44:15–19) 15 Wtedy wszyscy mężczyźni, którzy wiedzieli, że ich żony paliły kadzidło innym bogom, wszystkie kobiety stojące w wielkiej gromadzie i cały lud, który mieszkał w ziemi Egiptu, w Patros, odpowiedzieli Jeremiaszowi: 16 Co do słowa, które mówiłeś do nas w imię PANA, nie usłuchamy cię. 17 Ale na pewno wypełnimy każde słowo, które wyjdzie z naszych ust: będziemy spalać kadzidło królowej niebios i wylewać dla niej ofiary z płynów, jak dotąd czyniliśmy, my i nasi ojcowie, nasi królowie i nasi książęta, w miastach Judy i na ulicach Jerozolimy. Wtedy bowiem najadaliśmy się chleba, było nam dobrze i nic złego nas nie spotkało. 18 Lecz odkąd przestaliśmy palić kadzidło królowej niebios i składać jej ofiary z płynów, brakuje nam wszystkiego i giniemy od miecza i głodu. 19 A gdy paliliśmy kadzidło królowej niebios i wylewaliśmy dla niej ofiary z płynów, czy bez zgody naszych mężów czyniliśmy placki ku jej czci i składaliśmy jej ofiary z płynów?

Za to wszystko co robili i jak odnieśli się do mowy proroka, według słów samego Boga, przyszło im ponieść surową karę:

(Jr 44:20–28) 20 Wtedy Jeremiasz powiedział do całego ludu: do mężczyzn i kobiet (…) 25 Tak mówi PAN zastępów, Bóg Izraela: Wy i wasze żony wypowiadaliście to własnymi ustami i spełnialiście to swoimi rękami, mówiąc: Na pewno wypełnimy swoje śluby, które złożyliśmy, aby palić kadzidło królowej niebios i składać jej ofiary z płynów. (…) 26 (…) Oto przysięgam na swoje wielkie imię, mówi PAN, (…) 27 Oto będę czuwał nad nimi ku złemu, a nie ku dobremu. I wszyscy ludzie z Judy, którzy są w ziemi Egiptu, zginą od miecza i głodu, doszczętnie wyginą. 28 I tylko mała liczba ujdzie spod miecza, i powróci z ziemi Egiptu do ziemi Judy, a cała reszta Judy, która weszła do ziemi Egiptu, aby tam przebywać, pozna, czyje słowo się spełni: moje czy jej.

Po tym dość długim — ale koniecznym — wprowadzeniu, przejdźmy do tematu tego artykułu. Zauważ, szanowny czytelniku, że o ile w pierwszej mowie Jeremiasza Bóg wytyka mieszkańcom królestwa Judy wiele strasznych grzechów, wsród których jest między innymi „rodzinny” i niewinnie wyglądający kult jakiejś królowej niebios, to ostra dyskusja proroka z uciekinierami w Egipcie w zasadzie koncentrowała się tylko wokół kultu królowej niebios, z pominięciem bałwochwalczego kultu innych bożków oraz łamaniem pozostałych przykazań. Kim zatem była ta „królowa nieba”, na której tak bardzo zależało Żydom, i której kult powodował tak wielki gniew Boga?

Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, niemniej jednak identyfikacja tej postaci jest w pewnym sensie możliwa. W tekście Biblii termin „królowa niebios” (hebr. melekheth hashshamayim) znajdziemy tylko w Księdze Jeremiasza — wszystkie pięć wystąpień mamy w zacytowanych wyżej fragmentach. Czy wynika z tego, że tylko na przełomie siódmego i szóstego wieku przed Chrystusem mieszkańcy Judy oddawali cześć tej bogini? Otóż, nie. Ale żeby się o tym przekonać, trzeba tym razem sięgnąć do źródeł pozabiblijnych — do badań archeologicznych.



(część 2 tutaj)

• Ilustracja pochodzi z: The pictorial history of Palestine, and the Holy Land, including a complete history of the Jews. by John Kitto, London: Charles Knight and Co., 1844.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

(Ap 14:6–7) 6 I zobaczyłem innego anioła lecącego środkiem nieba, który miał ewangelię wieczną [gr. euangelion aionion], aby ją zwiastować mieszkańcom ziemi, wszystkim narodom, plemionom, językom i ludom; 7 Mówiącego donośnym głosem: Bójcie [gr. fobethete] się Boga i oddajcie mu chwałę, bo przyszła godzina jego sądu. Oddajcie pokłon temu, który stworzył niebo i ziemię, morze i źródła wód.

W 14 rozdziale Księgi Objawienia św. Jana (czyli Apokalipsy) natrafiamy na anioła, który głosi ewangelię całkiem odmienną od tej, którą głosił Paweł. Nie ma tu przecież mowy ani o śmierci Chrystusa za grzechy, ani o zmartwychwstaniu. Czy zatem, zgodnie ze słowami Pawła: „Lecz choćbyśmy nawet my albo anioł z nieba głosił wam ewangelię inną od tej, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty” (więcej o tym tutaj), anioł ten powinien być przeklęty? A co w takim razie z Apostołami, którzy rozesłani przez Jezusa do miejscowości zamieszkanych przez Żydów, głosili ewangelię królestwa? I co z tymi, którzy będą to robić ponownie, głosząc ewangelię królestwa, ale tym razem po całym świecie, i na świadectwo wszystkim narodom? (więcej o tym tutaj) Czy ci wszyscy według Pawła też powinni być przeklęci? Zastanawiałeś się nad tym kiedykolwiek? Przecież w Biblii jest napisane, że oni wszyscy głosili EWANGELIĘ. To w końcu ile jest tych ewangelii, jedna czy więcej? Jeżeli nie znasz odpowiedzi, to znajdziesz ją w podsumowaniu. A na razie zobaczmy jaką treść będzie miała ta ewangelia zwiastowana przez anioła.

Po pierwsze, „Bójcie się Boga i oddajcie mu chwałę”. Wiele osób, w tym duża grupa poważanych teologów i biblistów, uważa że Boga nie trzeba się bać. Twierdzą, że za każdym razem, gdy czytamy w Biblii o baniu się i strachu (ang. fear), chodzi jedynie o pełne szacunku zaufanie (ang. reverential trust). Nawet znaczenie polskiego zwrotu „bojaźń Boża” (który znajdziemy w Biblii ponad 70 razy)* wprowadza w błąd, bo w słowniku języka polskiego czytamy, że jest to: „postawa uznania wielkości, mocy i świętości Boga w porównaniu z niedoskonałością i grzesznością ludzką”; ale już samo słowo „bojaźń” znaczy: „stan, w którym jakaś osoba się boi” (Wielki Słownik Języka Polskiego (online). Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp: 6 lipca 2020 r.])** Z całym szacunkiem dla autorytetów stojących za tymi definicjami, w tekście Biblii słowa „bać się” i „strach”, niezależnie od tego czy dotyczą Boga czy kogokolwiek/czegokolwiek innego, oznaczają ‘bać się’ i ‘strach’. Pełniejsza analiza tego wątku niestety znacznie przekracza ramy niniejszego krótkiego tekstu. Pozwolę sobie zacytować tylko trzy krótkie fragmenty (wyróżnienia w cytowanych wersetach moje):

(Łk 1:11–13) 11 Wtedy ukazał mu się anioł Pana stojący po prawej stronie ołtarza kadzenia. 12 I przeraził się Zachariasz na jego widok, i ogarnął go strach [gr. fobos]. 13 Lecz anioł powiedział do niego: Nie bój się [gr. me fobou], Zachariaszu, bo twoja modlitwa została wysłuchana. (…)

(Łk 12:4–5) 4 A mówię wam, moim przyjaciołom: Nie bójcie się [gr. fobethete] tych, którzy zabijają ciało, a potem już nic więcej nie mogą zrobić. 5 Ale pokażę wam, kogo macie się bać. Bójcie się [gr. fobethete] tego, który, gdy zabije, ma moc wrzucić do ognia piekielnego. Doprawdy, mówię wam, tego się bójcie [gr. fobethete].

(2 Kor 5:10–11) 10 Wszyscy bowiem musimy stanąć przed trybunałem Chrystusa, aby każdy otrzymał zapłatę za to, co czynił w ciele, według tego, co czynił, czy dobro, czy zło. 11 Wiedząc zatem o tym strachu [gr. fobon] Pańskim, przekonujemy ludzi; (…)

(2 Cor 5:11 KJV 1900) Knowing therefore the terror of the Lord, we persuade men; (…)

Po drugie: „oddajcie mu [Bogu] chwałę”. Dlaczego to takie istotne? Ponieważ przez proroka Izajasza, już kilka tysięcy lat temu, Bóg powiedział:

(Iz 42:8) Ja, PAN, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci — rzeźbionym posągom.

Po trzecie: „bo przyszła godzina jego sądu”. Jeżeli chcesz się dowiedzieć kogo i co Bóg osądzi (tzn. wyda sprawiedliwy wyrok, który bezwzględnie i natychmiast zostanie wykonany), weź do ręki Biblię i sprawdź sam. Apokalipsa nie jest grubą księgą, można ją przeczytać w jeden wieczór.

I wreszcie po czwarte: „Oddajcie pokłon temu, który stworzył niebo i ziemię, morze i źródła wód”. Doskonałym komentarzem do tego wersetu jest fragment z pierwszego rozdziału Listu do Rzymian, w którym Paweł pisał, że ludzie w swojej głupocie i nikczemności zamiast Bogu Stwórcy oddają cześć temu, co On stworzył (więcej o stworzeniu według Biblii tutaj):

(Rz 1:18–25) 18 Gniew Boży bowiem objawia się z nieba przeciwko wszelkiej bezbożności i niesprawiedliwości ludzi, którzy zatrzymują prawdę w niesprawiedliwości. 19 Ponieważ to, co można wiedzieć o Bogu, jest dla nich jawne, gdyż Bóg im to objawił. 20 To bowiem, co niewidzialne, to znaczy jego wieczna moc i bóstwo, są widzialne od stworzenia świata przez to, co stworzone, po to, aby oni byli bez wymówki. 21 Dlatego że poznawszy Boga, nie chwalili go jako Boga ani mu nie dziękowali, lecz znikczemnieli w swoich myślach i zaćmiło się ich bezrozumne serce. 22 Podając się za mądrych, zgłupieli; 23 I zamienili chwałę niezniszczalnego Boga na podobieństwo obrazu zniszczalnego człowieka, ptaków, czworonożnych zwierząt i gadów. 24 Dlatego też Bóg wydał ich nieczystości przez pożądliwości ich serc, aby hańbili swoje ciała między sobą. 25 Oni to zamienili prawdę Bożą w kłamstwo i czcili stworzenie, i służyli jemu raczej niż Stwórcy, który jest błogosławiony na wieki. Amen.

Zatem w treści wiecznej ewangelii mamy strach, oddanie chwały Bogu, sąd i pokłon przed Stworzycielem. Ale ewangelia to przecież jest „dobra nowina”, a tutaj… Jeżeli nie wiesz dlaczego to wszystko, co będzie obwieszczał anioł (być może już całkiem niedługo), to dobra nowina, to wygląda na to, że jesteś — szanowny czytelniku — w poważnych tarapatach.

Podsumowanie

Słowo „ewangelia” w Biblii oznacza „dobrą nowinę”. Ale też ewangelia nie zawsze dotyczy tej samej dobrej nowiny. Mamy zatem ewangelię królestwa (więcej tutaj), która była głoszona w czasie gdy Jezus razem ze swoimi uczniami przemierzał ziemie zamieszkane przez Żydów, i która będzie głoszona ponownie wszystkim narodom pod koniec tego świata. Mamy ewangelię łaski Bożej (więcej tutaj), która mówi o śmierci Chrystusa za nasze grzechy, o Jego pogrzebaniu i zmartwychwstaniu według Pisma, i która była, jest i będzie głoszona przez chrześcijan dopóki Kościół Boga jest na ziemi. I to właśnie w tym czasie, jeśli ktokolwiek (nawet anioł z nieba) będzie treść tej ewangelii przekręcał albo głosił jakąkolwiek inną dobrą nowinę - twierdząc, że jest to ewangelia Chrystusa — jak z całą mocą wyraził się Paweł: „niech będzie przeklęty”. Mamy wreszcie wieczną ewangelię, którą będzie obwieszczał anioł wszystkim mieszkańcom ziemi w czasie tzw. wielkiego ucisku.

Każda z tych ewangelii ma swój czas i swoją treść, ale wszystkie mają jedną wspólną cechę — każda z nich jest „dobrą nowiną” tylko dla tych ludzi, którzy uwierzyli, wierzą lub uwierzą w to, co mówi Bóg i wezmą to sobie do serca.

* Zwrot „bojaźń Boża” jest głęboko zakorzeniony w tradycji polskich tłumaczeń Biblii i znajdziemy go chyba we wszystkich polskich tłumaczeniach, pochodzących tak ze środowiska katolickiego, jak i protestanckiego, od XVI do XXI wieku.

** W „starym” słowniku Lindego (z 1854 r.) w zasadzie podobnie: bojaźń — „banie się, lękanie się”; ale bojaźń boża — „banie się boga, czczenie boga, bogobojność”.

Postscriptum

Słowo „ewangelia” jest w Biblii użyte jeszcze w jednym znaczeniu, o którym do tej pory nie wspomniałem. Otóż znaczenie terminu „dobra nowina” jest czasem „rozciągnięte” na całą historię o życiu, nauczaniu, śmierci i zmartwychwstaniu Pana Jezusa Chrystusa:

(Mat 26:10–13) 10 Gdy Jezus to zauważył, powiedział im: Dlaczego sprawiacie przykrość tej kobiecie? Przecież dobry uczynek spełniła wobec mnie. (…) 12 Bo ona, wylewając ten olejek na moje ciało, zrobiła to, aby przygotować mnie na mój pogrzeb. 13 Zaprawdę powiadam wam: Gdziekolwiek po całym świecie będzie głoszona ta ewangelia [gr. euangelion], będzie się też opowiadać na jej pamiątkę to, co zrobiła.

Dlatego też Marek rozpoczął swoją relację słowami:

(Mk 1:1) Początek ewangelii [gr. euangeliou] Jezusa Chrystusa, Syna Bożego.

Co prawda z czasem słowo „ewangelia” zaczęło być używane jako tytuł księgi/ksiąg zawierających całą historię dotyczącą „dobrej nowiny”, jednak sam tekst Nowego Testamentu nigdzie nawet nie sugeruje, że słowo „ewangelia” oznacza spisaną książkę, ale zawsze oznacza głoszone słowo, przekazywaną ustnie nowinę.

Szanowni czytelnicy Do lektury kolejnych tekstów zapraszamy na naszą stronę pod adresem: jan1248.pl. Materiały, które znajdują się już na tym blogu, są dostępne również na nowej stronie, w dziale Artykuły.

• Ilustracja pochodzi z: The Illuminated Bible, containing the Old and New Testaments, translated out of the original tongues, and with the former translations diligently compared and revised . . . embellished with sixteen hundred historical engravings by J. A. Adams, more than fourteen hundred of which of which are from original designs by J. G. Chapman. New-York, Harper & Brothers, Publishers, 82 Cliff-Street, 1846.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Cytaty oznaczone (KJV 1900) pochodzą z The Holy Bible: King James Version. (2009). (Electronic Edition of the 1900 Authorized Version). Bellingham, WA: Logos Research Systems, Inc.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG i KJV tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

Do poczytania

• Aaron, D. (2012). Understanding your Bible in 15 minutes a day. Minneapolis, MN: Bethany House Publisher.
• Popowski, R. (1997). Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu. Wydanie z pełną lokalizacją greckich haseł, kluczem polsko-greckim oraz indeksem form czasownikowych (wyd. 3). Warszawa: „Vocatio”.
• Stauffer, D. D., & Ray, A. B. (2018). One book rightly divided. The key to understanding the Bible. Knoxville, TN: McCowen Mills Publishers; LTB Publications.
• Stern, D. H. (2005). Komentarz żydowski do Nowego Testamentu (A. Czwojdrak, tłum.). Warszawa: „Vocatio”.
• Swanson, J. (1997). Dictionary of Biblical Languages with Semantic Domains: Greek (New Testament) (electronic ed.). Oak Harbor: Logos Research Systems, Inc.
• Swanson, J. (1997). Dictionary of Biblical Languages with Semantic Domains: Hebrew (Old Testament) (electronic ed.). Oak Harbor: Logos Research Systems, Inc.

„Chrystus umarł za nasze grzechy, zgodnie z Pismem; został pogrzebany; zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem” — to jest ewangelia łaski Bożej, to jest dobra nowina, którą głoszą chrześcijanie po całym świecie od prawie dwóch tysięcy lat. Ale tak, jak większość ludzi w nią nie uwierzyło przez te dwa tysiąclecia, tak też większość nie wierzy w nią i dziś. Dlaczego tak się dzieje? Bo wielu uważa taką ewangelię za głupoty albo coś oburzającego. Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian tłumaczył:

(1 Kor 1:18–29) 18 Mowa o krzyżu bowiem jest głupstwem dla tych, którzy giną, ale dla nas, którzy jesteśmy zbawieni, jest mocą Boga. 19 Bo jest napisane: Wytracę mądrość mądrych, a rozum rozumnych obrócę wniwecz. (…) 21 Skoro bowiem w mądrości Bożej świat nie poznał Boga przez mądrość, upodobało się Bogu przez głupstwo głoszenia zbawić tych, którzy wierzą. 22 Gdyż Żydzi domagają się znaków, a Grecy szukają mądrości. 23 My zaś głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który dla Żydów wprawdzie jest zgorszeniem, a dla Greków głupstwem; (…) 27 Ale Bóg wybrał to, co głupie u świata, aby zawstydzić mądrych, wybrał to, co słabe u świata, aby zawstydzić mocnych. (…) 29 Aby nie chlubiło się przed nim żadne ciało.

Z kolei zdecydowana większość ludzi uważających się za osoby pobożne/religijne nie chce zrozumieć, że prawdziwa ewangelia to dobra nowina o zbawieniu, które jest za darmo, na które nie można sobie w żaden sposób zapracować czy też zasłużyć. Całego dzieła dokonał już Chrystus, umierając na krzyżu za grzechy i zmartwychwstając. I nie chcą tego faktu przyjąć do wiadomości, pomimo jasnej wypowiedzi Piotra na zebraniu Apostołów i starszych w Jerozolimie (na którym był również Paweł), zapisanej przez Łukasza w 15 rozdziale Dziejów Apostolskich:

(Dz 15:7–11) 7 A gdy był wielki spór o to, Piotr powstał i powiedział do nich: Mężowie bracia, wiecie, że Bóg już dawno wybrał mnie spośród was, aby z moich ust poganie usłyszeli słowa ewangelii i uwierzyli. 8 A Bóg, który zna serca, wydał im świadectwo, dając im Ducha Świętego, tak samo jak nam. 9 I nie uczynił żadnej różnicy między nami a nimi, oczyszczając przez wiarę ich serca. 10 Dlaczego więc teraz wystawiacie Boga na próbę, wkładając na kark uczniów jarzmo, którego ani nasi ojcowie, ani my nie mogliśmy udźwignąć? 11 Lecz wierzymy, że przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa będziemy zbawieni, tak samo i oni.

Jeżeli uważasz, że powyższa wypowiedź Piotra dotyczyła tylko przestrzegania Prawa Mojżeszowego, to zobacz co napisał Paweł do Rzymian i do Efezjan (wyróżnienia w cytowanych wersetach moje):

(Rz 3:23–28) 23 Wszyscy bowiem zgrzeszyli i są pozbawieni chwały Boga; 24 A zostają usprawiedliwieni darmo, z jego łaski, przez odkupienie, które jest w Jezusie Chrystusie. 25 Jego to Bóg ustanowił przebłaganiem przez wiarę w jego krew, aby okazać swoją sprawiedliwość przez odpuszczenie, w swojej cierpliwości, przedtem popełnionych grzechów; 26 Aby okazać swoją sprawiedliwość w obecnym czasie po to, aby on był sprawiedliwym i usprawiedliwiającym tego, kto wierzy w Jezusa. 27 Gdzież więc jest powód do chluby? Został wykluczony. Przez jakie prawo? Uczynków? Nie, przez prawo wiary. 28 Tak więc twierdzimy, że człowiek zostaje usprawiedliwiony przez wiarę, bez uczynków prawa.

(Ef 2:8–9) 8 Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga. 9 Nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił.

Przytoczone fragmenty nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że głoszona przez chrześcijan ewangelia, to dobra nowina o zbawieniu, które jest całkowicie za darmo, dla wszystkich, którzy uwierzą.

Zresztą już sam Paweł, pisząc w Liście do Rzymian, że nie wszyscy przyjęli dobrą nowinę, przywołał znamienne proroctwo Izajasza o cierpiącym za grzechy Mesjaszu, które rozpoczyna się słowami „Któż uwierzył naszemu głoszeniu”:

(Rz 10:16) Ale nie wszyscy byli posłuszni ewangelii [gr. euangelio]. Izajasz bowiem mówi: Panie, któż uwierzył naszemu głoszeniu?

(Iz 53:1–6) 1 Któż uwierzył naszemu głoszeniu, a komu jest objawione ramię PANA? 2 Wyrósł bowiem przed nim jak latorośl i jak korzeń z suchej ziemi. (…) 3 Wzgardzony i odrzucony przez ludzi; mąż boleści i doświadczony cierpieniem. (…) 5 Lecz on był zraniony za nasze występki, starty za nasze nieprawości. Kara dla naszego pokoju była na nim, a jego ranami zostaliśmy uzdrowieni. 6 Wszyscy jak owce zbłądziliśmy, każdy z nas zboczył na swą drogę, a PAN włożył na niego nieprawość nas wszystkich.

Poza tym, Apostoła Pawła martwiła nie tylko niewiara wielu, ale też fakt, że ci, którzy już uwierzyli w ewangelię łaski Bożej, zaczęli dość szybko tolerować (i akceptować) jakąś inną ewangelię:

(2 Kor 11:3–4) 3 Lecz boję się, by czasem, tak jak wąż swoją przebiegłością oszukał Ewę, tak też wasze umysły nie zostały skażone i nie odstąpiły od prostoty, która jest w Chrystusie. 4 Gdyby bowiem przyszedł ktoś i głosił innego Jezusa, którego my nie głosiliśmy, albo gdybyście przyjęli innego ducha, którego nie otrzymaliście, albo inną ewangelię [gr. euangelion heteron], której nie przyjęliście, znosilibyście go z łatwością.

Pawła niepokoiło także to, że już za jego życia pojawili się jacyś ludzie, którzy przekręcali ewangelię albo w ogóle głosili jakąś inną dobrą nowinę, próbując odwieść chrześcijan od prawdy i prostoty prawdziwej ewangelii:

(Ga 1:6–9) 6 Dziwię się, że tak szybko dajecie się odwieść od tego, który was powołał ku łasce Chrystusa, do innej ewangelii [gr. heteron euangelion]; 7 Która nie jest inną; są tylko pewni ludzie, którzy was niepokoją i chcą wypaczyć ewangelię Chrystusa. 8 Lecz choćbyśmy nawet my albo anioł z nieba głosił wam ewangelię inną od tej, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty. 9 Jak powiedzieliśmy przedtem, tak i teraz znowu mówię: Gdyby wam ktoś głosił ewangelię inną od tej, którą przyjęliście, niech będzie przeklęty.

Zauważ też, szanowny czytelniku, jak ostra jest w tym miejscu wypowiedź Pawła: „Gdyby wam ktoś głosił ewangelię inną od tej, którą przyjęliście, niech będzie przeklęty” — i powtórzył to dwa razy! Wniosek? Jeśli ktokolwiek głosi inną ewangelię od tej, którą głosił Paweł, i której treść (można by powiedzieć: „esencja”) została zapisana w 15 rozdziale Pierwszego Listu do Koryntian — niech będzie przeklęty. Jeśli ktoś twierdzi, że głosi ewangelię Chrystusa, ale przekręca słowa zapisane przez Pawła, albo cokolwiek do nich dodaje, lub też odejmuje — niech będzie przeklęty. Jeżeli ktoś przyjdzie do Ciebie twierdząc, że głosi Ci ewangelię, sprawdź czy mówi prawdę. Sięgnij do Biblii i porównaj jego słowa ze Słowem Bożym, i nie daj się oszukać.


(część 5 tutaj)

• Ilustracja pochodzi z: The Illuminated Bible, containing the Old and New Testaments, translated out of the original tongues, and with the former translations diligently compared and revised . . . embellished with sixteen hundred historical engravings by J. A. Adams, more than fourteen hundred of which of which are from original designs by J. G. Chapman. New-York, Harper & Brothers, Publishers, 82 Cliff-Street, 1846.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

W liście do Galacjan Paweł napisał, że Pismo wcześniej ogłosiło Abrahamowi ewangelię. Czyżby patriarsze Abrahamowi zostało objawione, że Mesjasz umrze za grzechy ludzi, że zostanie pogrzebany i zmartwychwstanie trzeciego dnia? A może chodziło o jakąś inną dobrą nowinę? (o znaczeniu słowa „ewangelia” czytaj tutaj)

Otóż Paweł wyjaśnia, że nowina ta brzmiała „W tobie będą błogosławione wszystkie narody”:

(Ga 3:8) A Pismo, które przewidziało, że Bóg z wiary będzie usprawiedliwiał pogan, wcześniej ogłosiło ewangelię [gr. proeuangelisato] Abrahamowi: W tobie będą błogosławione wszystkie narody.

Jednak odpowiedź na postawione wyżej pytanie nie jest tak prosta, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać. W jakich okolicznościach Abraham usłyszał tę dobrą nowinę po raz pierwszy? Kiedy miał 100 lat, a jego żona Sara — 90, i oboje już nie spodziewali się dziecka:

(Rdz 18:1-18) 1 Potem PAN ukazał mu się [Abrahamowi] na równinie Mamre, (…) 10 Wtedy powiedział PAN: Na pewno wrócę do ciebie za rok o tej porze, a oto twoja żona Sara będzie miała syna. (…) 11 Abraham i Sara byli starzy, w podeszłym wieku. I przestało już u Sary bywać według zwyczaju kobiet. (…) 14 Czy jakakolwiek rzecz jest za trudna dla PANA? W przyszłym roku o tej porze wrócę do ciebie, a Sara będzie miała syna. (…) 17 Wtedy PAN powiedział: (…) 18 Przecież Abraham na pewno rozmnoży się w lud wielki i możny, a w nim będą błogosławione wszystkie narody ziemi.

Po raz drugi obietnica ta została Abrahamowi powtórzona w dniu, w którym na polecenie Boga zamierzał ofiarować na ołtarzu swojego syna Izaaka — tego zapowiedzianego w rozdziale 18 Księgi Rodzaju (wyróżnienia moje). Ten „epizod” z życia Abrahama jest bardzo istotny, dlatego zacytuję go prawie w całości (wyróżnienia w cytowanych wersetach moje):

(Rdz 22:2–18) 2 I Bóg powiedział: Weź teraz swego syna, twego jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do ziemi Moria i tam złóż go na ofiarę całopalną na jednej górze, o której ci powiem. 3 Abraham wstał więc wcześnie rano, osiodłał swego osła i wziął ze sobą dwóch służących i swego syna Izaaka, narąbał drew na ofiarę całopalną, wstał i poszedł na miejsce, o którym mu Bóg powiedział. (…) 5 Wtedy Abraham powiedział do swoich służących: Zostańcie tu z osłem, a ja i chłopiec pójdziemy tam, oddamy cześć Bogu i wrócimy do was. (…) 7 I Izaak powiedział do swego ojca Abrahama: (…) Oto ogień i drwa, a gdzie jest baranek na ofiarę całopalną? 8 Abraham odpowiedział: Bóg sobie upatrzy baranka na ofiarę całopalną, mój synu. I szli obaj razem. (…) 10 Potem Abraham wyciągnął rękę i wziął nóż, aby zabić swego syna. 11 Lecz Anioł PANA zawołał do niego z nieba: Abrahamie, Abrahamie! (…). 12 Anioł powiedział: Nie podnoś ręki na chłopca i nic mu nie czyń, bo teraz wiem, że boisz się Boga i nie odmówiłeś mi swego jedynego syna. 13 A Abraham podniósł swe oczy i spojrzał, a oto za nim baran zaplątał się rogami w zaroślach. Abraham poszedł więc i wziął barana, i złożył go na ofiarę całopalną zamiast swego syna. 14 I Abraham nadał temu miejscu nazwę: PAN upatrzy. Dlatego po dziś dzień mówią: Na górze PANA będzie upatrzony. 15 Wtedy Anioł PANA ponownie zawołał z nieba na Abrahama: 16 Przysiągłem na siebie samego, mówi PAN: Ponieważ to uczyniłeś i nie odmówiłeś mi swego syna, twego jedynego; 17 Błogosławiąc, będę ci błogosławić, a rozmnażając, rozmnożę twoje potomstwo jak gwiazdy na niebie i jak piasek na brzegu morza; a twoje potomstwo odziedziczy bramy swoich nieprzyjaciół. 18 I w twoim potomstwie [hebr. wezar’akha, liczba pojedyncza] będą błogosławione wszystkie narody ziemi, dlatego że posłuchałeś mojego głosu.

(Gen 22:14-18 KJV 1900) 14 And Abraham called the name of that place Jehovah-jireh: as it is said to this day, In the mount of the Lord it shall be seen. (…) 18 And in thy seed [hebr. wezar’akha, l.poj.] shall all the nations of the earth be blessed; (…)

W kolejnych wersetach trzeciego rozdziału listu do Galacjan Paweł tłumaczył o jakie obiecane błogosławieństwa i o jakiego potomka Abrahama chodziło:

(Ga 3:16) Otóż Abrahamowi i jego potomkowi zostały dane obietnice. Nie mówi: I jego potomkom, jak o wielu, ale jak o jednym: I twemu potomkowi, którym jest Chrystus.

i podsumowuje:

(Gal 3:29) A jeśli należycie do Chrystusa, to jesteście potomstwem [w języku greckim l.poj.] Abrahama, a zgodnie z obietnicą — dziedzicami.

(Gal 3:29 KJV 1900) And if ye be Christ’s, then are ye Abraham’s seed [l.poj.], and heirs according to the promise.

Tak więc mamy tu obietnicę, która co prawda bezpośrednio dotyczyła Izaaka, że wszystkie narody ziemi będą błogosławione, tyle że Izaak w przytoczonym kontekście jest typem (wskazuje na) Chrystusa — nie ma co do tego żadnych wątpliwości. I obietnica ta związana była z wiarą, sprawiedliwością i usprawiedliwieniem. A zatem obietnica w wymiarze duchowym mówiła według Pawła o tym, że poganie którzy uwierzą tak jak Abraham uwierzył, będą usprawiedliwieni. A w wymiarze ziemskim — że będą współdziedzicami ziemi, która została obiecana potomkom Abrahama, Izaaka i Jakuba.

Zauważ, że w historii o ofiarowaniu Izaaka pojawia się góra Pana, baranek, ofiara i nadzieja na zmartwychwstanie. Czyżby jednak Abraham poznał ewangelię łaski Bożej w takiej postaci, jak głosił ją prawie dwa tysiące lat później Paweł? Nie, bo wtedy cały naród Izraela czekałby przez stulecia na Mesjasza, który zostanie zabity jako ofiara dla Boga, po czym zmartwychwstanie:

Genesis 18:19 Znam go [Abrahama] bowiem i wiem, że będzie nakazywał swoim synom i swemu domowi po sobie, aby strzegli drogi PANA oraz czynili sprawiedliwość i sąd (…)

A wiadomo, że tak nie było (zobacz drugą część artykułu). Z drugiej strony wydaje się, że całą przytoczoną wyżej historię z 22 rozdziału Księgi Rodzaju sam Pan Jezus ujął w ten sposób:

John 8:56 Abraham, wasz ojciec, z radością pragnął ujrzeć mój dzień. I ujrzał, i radował się.

Abraham ujrzał dzień Chrystusa w typach* i zapowiedziach. Uradował się, że zamiast swojego syna złożył ostatecznie w ofierze baranka, którego „przygotował” sam Bóg. Ale — jak wynika z Listu do Hebrajczyków — nawet, gdyby Abraham nie został w ostatniej chwili powstrzymany od zabicia Izaaka, nie zawahałby się, bo wierzył, że Bóg może go wskrzesić z martwych:

(Hbr 11:17–19) 17 Przez wiarę Abraham, wystawiony na próbę, ofiarował Izaaka. On, który otrzymał obietnicę [w jęz. gr. l.mnoga], złożył w ofierze jednorodzonego syna; (…) 19 Uważał, że Bóg może nawet wskrzesić z martwych, skąd go też otrzymał na podobieństwo zmartwychwstania.

(Heb 11:17–19 KJV 1900) 17 By faith Abraham, when he was tried, offered up Isaac: and he that had received the promises [l.mn.] offered up his only begotten son, (…) 19 Accounting that God was able to raise him up, even from the dead; from whence also he received him in a figure.

* „Typ” to w teologii biblijnej starotestamentowa zapowiedź wydarzeń, które miały/mają nastąpić później, w czasach Nowego Testamentu. Zapowiedź ta jest przedstawiona w wydarzeniach i osobach opisanych w Starym Testamencie. Czasem zapowiedź taka jest na tyle subtelna, że można ją dostrzec dopiero wtedy, gdy zapowiadana „rzecz” się wydarzy.

Postscriptum

Historia opowiedziana w 22 rozdziale Księgi Rodzaju jest niezwykle bogata w symbole i aluzje do wielu różnych miejsc w Biblii. Zachęcam Cię, szanowny czytelniku, do samodzielnego ich odszukania. Możesz zacząć od Drugiej Księgi Kronik:

(2 Krn 3:1) Wtedy Salomon zaczął budować dom PANA w Jerozolimie na górze Moria, (…)

(część 4 tutaj)

• Ilustracja pochodzi z: The Illuminated Bible, containing the Old and New Testaments, translated out of the original tongues, and with the former translations diligently compared and revised . . . embellished with sixteen hundred historical engravings by J. A. Adams, more than fourteen hundred of which of which are from original designs by J. G. Chapman. New-York, Harper & Brothers, Publishers, 82 Cliff-Street, 1846.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Cytaty oznaczone (KJV 1900) pochodzą z The Holy Bible: King James Version. (2009). (Electronic Edition of the 1900 Authorized Version). Bellingham, WA: Logos Research Systems, Inc.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG i KJV tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

Prawie od dwóch tysięcy lat chrześcijanie głoszą na świecie ewangelię, czyli dobrą nowinę o tym, że:

„Chrystus umarł za nasze grzechy, zgodnie z Pismem;
został pogrzebany;
zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem”.

Dlaczego jest ona dobra, pisałem w pierwszej części tego artykułu (tutaj). Paweł nazywał tę nowinę: „ewangelia łaski Bożej” (Dz 20:24), „ewangelia Boga” (Rz 1:1), „ewangelia jego Syna” (Rz 1:9), „ewangelia Chrystusa” (Rz 1:16), „ewangelia waszego zbawienia (Ef 1:13), „ewangelia pokoju” (Ef 6:15) oraz „moja ewangelia” (Rz 2:16).

Polskie słowo ewangelia nie jest tłumaczeniem, a jedynie transliteracją greckiego „euangelion”. Skąd zatem wiemy, że to greckie słowo oznacza „dobrą nowinę”? Z tekstu samej Biblii. Łukasz, opisując wydarzenia, które miały miejsce gdy Jezus był w swojej rodzinnej miejscowości — Nazaret — zapisał, że Chrystus odczytał w synagodze fragment z proroka Izajasza (wyróżnienia w cytowanych wersetach moje):

(Lk 4:17–20) 17 I podano mu [Jezusowi] księgę proroka Izajasza. Gdy otworzył księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane: 18 Duch Pana nade mną, ponieważ namaścił mnie, abym głosił ewangelię [gr. euangelizesthai] ubogim, posłał mnie, abym uzdrawiał skruszonych w sercu, abym uwięzionym zwiastował wyzwolenie, a ślepym przejrzenie, abym uciśnionych wypuścił na wolność; 19 Abym głosił miłościwy rok Pana. 20 Potem zamknął księgę, oddał ją słudze i usiadł, a oczy wszystkich w synagodze były w nim utkwione.

A kiedy sięgniemy do zacytowanego fragmentu w Księdze Izajasza, czytamy:

(Iz 61:1–3) 1 Duch Pana BOGA jest nade mną, bo PAN mnie namaścił, abym głosił dobrą nowinę [hebr. lewasser] cichym, posłał mnie, abym opatrzył rany skruszonym w sercu, abym zwiastował uwięzionym wyzwolenie, a związanym otworzenie więzienia; 2 Abym ogłosił miłościwy rok PANA i dzień pomsty naszego Boga; abym pocieszył wszystkich płaczących; 3 Abym sprawił radość płaczącym w Syjonie (…)

Z prostego porównania i odrobiny logicznego wnioskowania (bez potrzeby zaglądania do jakiegokolwiek słownika) dowiadujemy się, że słowo „ewangelia” to inaczej „dobra nowina”. Ale powyższe dwa fragmenty zawierają treści znacznie poważniejsze i głębsze niż tylko informacje leksykalne.

Po pierwsze, jaką ewangelię głosił Jezus, gdy nauczał osobiście na ziemi? Czyżby tę samą dobrą nowinę co apostołowie, Paweł i inni chrześcijanie (już po Jego odejściu w ciele do nieba), czyli o swojej rychłej śmierci za nasze grzechy, pogrzebie i zmartwychwstaniu? Otóż nie. Jezus — tak jak wcześniej Jan Chrzciciel — głosił ewangelię o tym, że przybliżyło się królestwo Boże i nawoływał, aby Żydzi w tę dobrą nowinę wierzyli:

(Mt 3:1–2) 1 W tych dniach przyszedł Jan Chrzciciel, głosząc na pustyni judzkiej: 2 Pokutujcie, bo przybliżyło się królestwo niebieskie.

(Mt 4:17-23) 17 Od tego czasu Jezus zaczął głosić i mówić: Pokutujcie, przybliżyło się bowiem królestwo niebieskie. (…) 23 I obchodził Jezus całą Galileę, nauczając w ich synagogach, głosząc ewangelię [gr. euangelion] królestwa i uzdrawiając wszystkie choroby i wszelkie dolegliwości wśród ludzi.

(Mk 1:14–15) 14 Lecz potem, gdy Jan został wtrącony do więzienia, Jezus przyszedł do Galilei, głosząc ewangelię [gr. euangelion] królestwa Bożego; 15 I mówiąc: Wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boże. Pokutujcie i wierzcie ewangelii [gr. euangelio].

Taką ewangelię kazał też rozgłaszać swoim uczniom (zauważ przy tej okazji, że Jezus zabronił uczniom, na razie, iść z tą ewangelią do pogan):

(Mt 10:5–7) 5 Tych dwunastu posłał Jezus i nakazał im: Nie wchodźcie na drogę pogan i nie wstępujcie do żadnego miasta Samarytan. 6 Idźcie raczej do owiec zaginionych z domu Izraela. 7 A idąc, głoście: Przybliżyło się królestwo niebieskie.

(Łk 9:1–6) 1 A Jezus, przywoławszy swoich dwunastu uczniów, dał im moc i władzę nad wszystkimi demonami i moc, aby uzdrawiali choroby. 2 I rozesłał ich, żeby głosili królestwo Boże i uzdrawiali chorych. (…) 6 Wyszedłszy więc, obchodzili wszystkie miasteczka, głosząc ewangelię [gr. euangelizomenoi] i uzdrawiając wszędzie.

Ponadto, gdyby Jezus głosił ewangelię o swojej (przyszłej) śmierci i zmartwychwstaniu, nikt by jej nie zrozumiał. Nie rozumieli tego nawet jego uczniowie, gdy wielokrotnie, otwarcie im o tym, mówił:

(Mk 9:31–32) 31 Nauczał bowiem swoich uczniów i mówił im: Syn Człowieczy będzie wydany w ręce ludzi i zabiją go, ale gdy będzie zabity, trzeciego dnia zmartwychwstanie. 32 Oni jednak nie rozumieli tych słów, a bali się go zapytać.

Co więcej, uczniowie nie rozumieli tego jeszcze przez krótki czas po zmartwychwstaniu Jezusa. Oto jak Łukasz zrelacjonował wydarzenia z tego zaskakującego poranka po szabacie:

(Łk 24:1–11) 1 Pierwszego dnia tygodnia wczesnym rankiem przyszły do grobu, (…) 2 I zastały kamień odwalony od grobowca. 3 A wszedłszy do środka, nie znalazły ciała Pana Jezusa. 4 A gdy zakłopotały się z tego powodu, nagle dwaj mężowie stanęli przy nich w lśniących szatach. 5 (…) Dlaczego szukacie żyjącego wśród umarłych? 6 Nie ma go tu, ale powstał z martwych. Przypomnijcie sobie, jak wam mówił, gdy był jeszcze w Galilei: (…) 9 A wróciwszy od grobu, oznajmiły to wszystko jedenastu i wszystkim pozostałym. (…) 11 Lecz ich słowa wydały im się niczym baśnie i nie uwierzyli im.

A zatem ewangelia, którą głosił Jezus była dobrą nowiną o tym, że zapowiedziane przez proroków królestwo, które ma być ustanowione na ziemi, i w którym królem będzie wyczekiwany przez naród żydowski Mesjasz, jest w zasięgu ręki. I dla Żydów, walczących od kilkuset lat o swoją niepodległość i obiecaną im przez Boga ziemię, była to bez wątpienia bardzo dobra nowina (zobacz też Hosanna, czyli...). Po drugie, zwróć uwagę, że Jezus czytając w Nazarecie fragment z Księgi Izajasza, przerwał w połowie zdania, oddał zwój i usiadł. Obecni w synagodze Żydzi, niewątpliwie znający dość dobrze proroctwa Izajasza, prawdopodobnie dlatego utkwili w Nim oczy — oczekiwali wyjaśnienia dlaczego nie przeczytał wersetu do końca. I Jezus wyjaśnił:

(Łk 4:21) (…) Dziś wypełniły się te słowa Pisma w waszych uszach.

Tylko ta część proroctwa, którą odczytał, wypełniła się gdy Jezus przemierzał tereny zamieszkane przez Żydów, nauczał i uzdrawiał. Pominięty fragment zdania — „i dzień pomsty naszego Boga” — to proroctwo dotyczące czasu, który dopiero nadejdzie, czyli tzw. „wielkiego ucisku” tj. „czasu utrapienia Jakuba”. I wreszcie ostatnia część zdania — „abym pocieszył wszystkich płaczących” (oraz kolejne wersety z tego rozdziału Izajasza) dotyczy okresu, który nastąpi po tym ucisku, czyli ustanowienia oczekiwanego przez Żydów królestwa na ziemi.

W ostatnich dniach przed swoją śmiercią i zmartwychwstaniem Jezus opowiedział uczniom co się będzie działo pod koniec „tego świata” i wspomniał, że ewangelia o królestwie będzie (ponownie) głoszona — tym razem po całym świecie:

(Mt 24:3–14) 3 A gdy siedział na Górze Oliwnej, podeszli do niego uczniowie i pytali na osobności: Powiedz nam, kiedy się to stanie i jaki będzie znak twego przyjścia i końca świata? 4 I odpowiedział im Jezus: Uważajcie, aby was ktoś nie zwiódł. (…) 14 A ta ewangelia [gr. euangelion] królestwa będzie głoszona po całym świecie na świadectwo wszystkim narodom. I wtedy przyjdzie koniec.

Dlaczego dodałem „ponownie”? Bo od czasu zmartwychwstania do czasu wielkiego ucisku, po świecie głoszona jest „ewangelia łaski Bożej”, którą zacytowałem na początku, a ustanowienie ziemskiego królestwa zostało odsunięte w czasie:

(Dz 1:3–11) 3 Im też po swojej męce objawił się jako żywy w wielu niewątpliwych dowodach, przez czterdzieści dni ukazując się im i mówiąc o królestwie Bożym. (…) 6 Tak więc zebrani pytali go: Panie, czy w tym czasie przywrócisz królestwo Izraelowi? 7 Lecz on im odpowiedział: Nie do was należy znać czasy i pory, które Ojciec ustanowił swoją władzą. (…) 9 Kiedy to powiedział, a oni patrzyli, został uniesiony w górę i obłok zabrał go sprzed ich oczu. 10 A gdy się wpatrywali w niebo, jak wstępował, oto stanęli przy nich dwaj mężowie w białych szatach; 11 I powiedzieli: Mężowie z Galilei, dlaczego stoicie, wpatrując się w niebo? Ten Jezus, który został od was wzięty w górę do nieba, przyjdzie tak samo, jak go widzieliście wstępującego do nieba.

(część 3 tutaj)

• Ilustracja pochodzi z: The Illuminated Bible, containing the Old and New Testaments, translated out of the original tongues, and with the former translations diligently compared and revised . . . embellished with sixteen hundred historical engravings by J. A. Adams, more than fourteen hundred of which of which are from original designs by J. G. Chapman. New-York, Harper & Brothers, Publishers, 82 Cliff-Street, 1846.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

Gdyby ktoś Cię zapytał czy słyszałeś kiedykolwiek słowo „ewangelia”, zapewne odpowiedziałbyś, że tak. A gdyby zapytał Cię co to jest ewangelia, co byś odpowiedział?
— „wczesnochrześcijański utwór opisujący życie i działalność Jezusa Chrystusa” lub
— „nauka Jezusa Chrystusa”, a może
— „część mszy świętej, w czasie której odczytywany jest fragment jednej z czterech Ewangelii”, ewentualnie
— „fragment jednej z czterech Ewangelii odczytywany zwykle podczas mszy świętej”, czy też
— „każda z czterech ksiąg biblijnych — świętego Mateusza, Marka, Łukasza i Jana — opisujących życie i działalność Jezusa Chrystusa”, albo
— „zbiór zasad i nakazów moralnych.” (Wielki Słownik Języka Polskiego (online). Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp: 1 czerwca 2020 r.])

A może przyszłoby Ci do głowy coś jeszcze innego, np. ewangelia to „dobra nowina”. Świetnie! O czym jest ta nowina? Potrafiłbyś powiedzieć? Współczesny zwrot „good news” to w sumie też jakaś dobra nowina: „Ceny benzyny spadają” — good news! „Zdałem egzamin” — good news! „Wujek ze Stanów zaprasza na wakacje” — good news! itd.; same dobre nowiny!

Można czasem przeczytać (albo usłyszeć), że ewangelia to „dobra nowina/wiadomość o ratunku w Chrystusie”. Ok, ale jak brzmi ta nowina? I dla kogo jest ona dobra? A ten ratunek jest przed czym?

Niestety wszystkie te definicje ewangelii tak naprawdę mijają się z prawdą, zarówno te słownikowe (przytoczone na początku), jak i ta „religijna” (o ratunku). Ale prawdą jest, że ewangelia to dobra nowina skierowana do wszystkich ludzi żyjących na świecie, i wiadomość ta brzmi:

„Chrystus umarł za nasze grzechy, zgodnie z Pismem;
został pogrzebany;
zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem”

To jest właśnie ewangelia, to jest dobra nowina, o której Paweł przypominał chrześcijanom z Koryntu:

(1 Kor 15:1–4) 1 A oznajmiam wam, bracia, ewangelię, którą wam głosiłem, a którą przyjęliście i w której trwacie; 2 Przez którą też dostępujecie zbawienia, jeśli pamiętacie to, co wam głosiłem, chyba że uwierzyliście na próżno. 3 Najpierw bowiem przekazałem wam to, co i ja otrzymałem, że Chrystus umarł za nasze grzechy, zgodnie z Pismem; 4 Że został pogrzebany, że zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem;

Ewangelia to nie książka, nie doktryna i nie część mszy. Ewangelia to nowina głoszona ludziom od czasu śmierci i zmartwychwstania Pana Jezusa Chrystusa do dnia dzisiejszego. I nowina ta jest dobra, bo: „Chrystus umarł za nasze grzechy, zgodnie z Pismem; został pogrzebany; zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem”.

Możesz, zapytać co w tej wiadomości jest dobrego, a może raczej co jest w niej dobrego dla Ciebie. Jeśli zadałeś sobie takie pytanie, to zakładam, że nie jesteś chrześcijaninem (nawet jeśli uważasz, że jesteś). No cóż, przeczytaj to zdanie w ten sposób: Chrystus umarł za twoje grzechy, zgodnie z Pismem; został pogrzebany; zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem. Albo raczej przeczytaj sobie, jeszcze raz, powoli i na głos: Chrystus umarł za moje grzechy, zgodnie z Pismem; został pogrzebany; zmartwychwstał trzeciego dnia, zgodnie z Pismem. Już wiesz...?

Jeśli uważasz się za dobrego człowieka — nie kradniesz, nie zabijasz, nie zdradzasz małżonka itd. — i twierdzisz, że nie jesteś grzesznikiem, to w sumie ewangelia nie jest Ci do niczego potrzebna… Nie mam zamiaru niczego Ci udowadniać, ale weź, proszę, do ręki Biblię i zacznij czytać. W ciagu tygodnia dowiesz się o sobie więcej niż przez dwa lata regularnych wizyt u psychoanalityka.

Zerknij na zacytowane niżej fragmenty z Listu do Rzymian i z Pierwszego Listu Jana, które — jak sądzę — zachwieją Twoją pewnością siebie:

(Rz 3:23) Wszyscy bowiem zgrzeszyli i są pozbawieni chwały Boga;

1 J 1:8–10 8 Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, sami siebie zwodzimy i nie ma w nas prawdy. 9 Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości. 10 Jeśli mówimy, że nie zgrzeszyliśmy, robimy z niego kłamcę i nie ma w nas jego słowa.

Możesz próbować się usprawiedliwiać: „Skoro wszyscy zgrzeszyli, to widać tak już jest, ja też jestem tylko człowiekiem, więc w sumie nie ma problemu…” No właśnie problem jest w tym, że „zapłatą” za grzech (a wystarczy jeden grzech) jest śmierć, najpierw śmierć tu na ziemi, a potem — w dzień sądu — wyrok i „druga śmierć”: udział w jeziorze płonącym ogniem i siarką. I nie łudź się, przed Bogiem zasiadającym na wielkim białym tronie, nikt się sam nie usprawiedliwi, ani w żaden sposób się „nie wykręci”.

Rozwiązaniem tej beznadziejnej sytuacji jest Pan Jezus Chrystus, który wziął tę zapłatę na siebie i umarł za nasze grzechy (i zmartwychwstał). Paweł ujmując rzecz zwięźle, w swoim liście skierowanym do Rzymian napisał:

(Rz 6:23) Zapłatą bowiem za grzech jest śmierć, ale darem łaski Boga jest życie wieczne w Jezusie Chrystusie, naszym Panu.

Nie, nie straszę Cię piekłem, szanowny czytelniku. Wyjaśniam tylko czym jest ewangelia głoszona przez prawdziwych chrześcijan prawie od dwóch tysięcy lat i dlaczego jest to dobra nowina. Jeśli nigdy o tym nie myślałeś, zastanów się nad tym, proszę.


* * *
Na koniec fragment przemowy Pawła, którą wygłosił w synagodze w Antiochii (ufundowana przez Seleucosa Nikatora stolica rzymskiej prowincji Pizydia w Azji Mniejszej, na terenie obecnej Turcji). Paweł tłumaczył zebranym dokładniej czym jest ewangelia:

(Dz 13:26–39) 26 Mężowie bracia, synowie rodu Abrahama i ci z was, którzy boją się Boga, do was zostało posłane słowo o tym zbawieniu. 27 Mieszkańcy Jerozolimy bowiem i ich przełożeni, nie znając tego Jezusa ani głosów proroków, które są czytane w każdy szabat, wypełnili je, osądzając go. 28 Chociaż nie znaleźli w nim żadnego powodu, żeby skazać go na śmierć, prosili Piłata, aby go stracił. 29 A gdy wykonali wszystko, co było o nim napisane, zdjęli go z drzewa i złożyli w grobie. 30 Lecz Bóg wskrzesił go z martwych. 31 A on przez wiele dni był widziany przez tych, którzy razem z nim przyszli z Galilei do Jerozolimy, a teraz są jego świadkami przed ludem. 32 I my głosimy wam dobrą nowinę o obietnicy złożonej ojcom; 33 Że Bóg wypełnił ją wobec nas, ich dzieci, wskrzeszając Jezusa, (…) 38 Niech więc będzie wam wiadomo, mężowie bracia, że przez niego zwiastuje się wam przebaczenie grzechów; 39 I przez niego każdy, kto uwierzy, jest usprawiedliwiony we wszystkim, w czym nie mogliście być usprawiedliwieni przez Prawo Mojżesza.

(część 2 tutaj)

Postscriptum

Zauważ, że wszystko co jest opisane w zacytowanym na początku krótkim tekście ewangelii, wydarzyło się „zgodnie z Pismem”. Wiesz, co to znaczy? Zdajesz sobie sprawę kim jest Chrystus, o którym pisał Paweł? A wiesz na jakiej podstawie chrześcijanie twierdzą, że On zmartwychwstał? Czytaj Biblię, znajdziesz tam odpowiedzi. Umiesz czytać — nie bądź więc ignorantem na własne życzenie. Stawka jest zbyt wysoka, żebyś sam tego nie sprawdził.

• Ilustracja pochodzi z: The Illuminated Bible, containing the Old and New Testaments, translated out of the original tongues, and with the former translations diligently compared and revised . . . embellished with sixteen hundred historical engravings by J. A. Adams, more than fourteen hundred of which of which are from original designs by J. G. Chapman. New-York, Harper & Brothers, Publishers, 82 Cliff-Street, 1846.
• Wszystkie cytaty (chyba, że zaznaczono inaczej) pochodzą z tzw. Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (2017). Pismo Święte. Stary i Nowy Testament, pilnie i wiernie przetłumaczone w 1632 roku z języka greckiego i hebrajskiego na język polski z uwspółcześnioną gramatyką i uaktualnionym słownictwem. Toruń: Fundacja Wrota Nadziei.
• Ewentualne odstępstwa od opublikowanego w UBG tekstu są niezamierzone i są jedynie wynikiem pomyłek podczas kopiowania lub redakcji tekstu w wersji elektronicznej.

Hebrajskie słowo „tsava”, nie zawsze jest związane z „zastępem” niebieskim (zob. pierwszą część artykułu), dlatego też nie zawsze jest ono tłumaczone na język polski jako „zastęp”.

W wielu miejscach Biblii słowo „tsava” dotyczy armii, czyli „zastępów” wojska złożonych z ludzi. W Pierwszej Księdze Mojżeszowej czytamy:

(Rdz 21:22) W tym czasie Abimelek wraz z dowódcą swego wojska [hebr. tseva’o] Pikolem powiedział do Abrahama: (…)

(Gen 21:22 KJV 1900) And it came to pass at that time, that Abimelech and Phichol the chief captain of his host spake unto Abraham, (…)

Kolejny raz spotykamy „zastępy” w znaczeniu zorganizowanych grup ludzi, a dokładnie podzielonych na oddziały Żydów wyruszających z Egiptu do kraju obiecanego im przez Boga:

(Wj 6:26) To są ci właśnie Aaron i Mojżesz, do których mówił PAN: Wyprowadźcie synów Izraela z ziemi Egiptu według ich zastępów [hebr. tsiv’otham, liczba mnoga].

(Exod 6:26 KJV 1900) These are that Aaron and Moses, to whom the Lord said, Bring out the children of Israel from the land of Egypt according to their armies.

Jakkolwiek z Egiptu wyruszył cały lud Izraela, to owe zastępy niewątpliwie były związane z organizacją ludzi wokół oddziałów militarnych — w Księdze Liczb czytamy:

(Lb 1:1–3,52) 1 PAN przemówił do Mojżesza na pustyni Synaj, w Namiocie Zgromadzenia, pierwszego dnia drugiego miesiąca, w drugim roku po ich wyjściu z ziemi Egiptu, tymi słowy: 2 Policzcie całe zgromadzenie synów Izraela według ich rodzin i według domów ich ojców, licząc imiona wszystkich mężczyzn, głowa po głowie; 3 Od dwudziestu lat wzwyż, wszystkich w Izraelu zdolnych do walki [hebr. kol-jotse tsava]. Ty i Aaron policzycie ich według ich oddziałów [hebr. letsiv’otham]. (…) 52 I synowie Izraela będą rozbijać namioty, każdy w swoim obozie i każdy pod swoim sztandarem, według swych zastępów [hebr. letsiv’otham].

(Num 1:3,52 KJV 1900) 3 From twenty years old and upward, all that are able to go forth to war in Israel: thou and Aaron shall number them by their armies. 52 And the children of Israel shall pitch their tents, every man by his own camp, and every man by his own standard, throughout their hosts.

Tym bardziej, że w kilkudziesięciu miejscach hebrajskie słowo „tsava” zostało przetłumaczone jako wojna lub bitwa:

(Lb 31:3–4) 3 Mojżesz powiedział więc do ludu: Przygotujcie spośród siebie mężczyzn do bitwy [hebr. tsava], aby wyruszyli przeciw Midianitom i dokonali na nich zemsty PANA. 4 Wyślecie na wojnę [hebr. tsava] po tysiącu z każdego pokolenia, ze wszystkich pokoleń Izraela.

Hebrajskie „tsava” pojawia się również w zwrotach oznaczających: wojowników (Lb 31:32), dowódca (1 Krl 4:4) oraz uzbrojenie wojenne (1 Krn 12:37). Zatem słowo to — jeśli jest zastosowane do ludzi — bez wątpienia dotyczy uzbrojonych oddziałów związanych z działaniami militarno-wojennymi.